Uyduruklarla Savaş 7 - Mark Twain Uydurukçusu Film

-

"It ain't what you don't know that gets you into trouble. It's what you know for sure that just ain't so."
“Sizi derde sokan, bilmedikleriniz değildir. Doğru bildiğinizi sandığınız ama gerçekte yanlış olanlardır.”
Bu sözün hem İngilizcesini hem de Türkçesini yayan sosyal medya hesapları var. Altına atılan imza ise Mark Twain. Kaynaksız alıntılar güçlü birer uyduruk adayıdır. Mark Twain bu sözü söylemişse, önce kitaplarında aramak gerekir. Hiç kimse yazarın kitabını okurken bu söze rastlamış ve paylaşmış değil.

Uyduruk virüs gibidir, kendi başına çoğalamaz; bir taşıyıcıya yani paylaşımcıya gereksinim duyar. Paylaşan, paylaşımı için kaynak aramaz. Kaynak yok ama bu kez güçlü bir dayanak var: Bir film.

2015 yapımı The Big Short (Büyük Açık) filmi bu sözle açılıyor. Altında da Mark Twain ismi var ama film de bekleneceği üzere kaynak belirtmiyor. Konuyu araştırırken quoteinvestigator.com sitesini buldum. Sitenin konuyla ilgilenmesi işimi kolaylaştırdı. 

Bu kaynağa göre; "Elmira College'daki Mark Twain Çalışmaları Merkezi uzmanları, Twain'in eserlerinde bu söze dair hiçbir kanıt bulamamıştır." Başka yazarlara atfedilmişse de sözün bir sahibi olduğuna dair kanıt yok. 

Sözün bir kaynaktan evrilme olasılığı var. En güçlü aday, 1874 yılında mizahçı Josh Billings (Henry Wheeler Shaw) tarafından, dönemin şivesiyle yazılmıştır:

"I honestly beleave it iz better tew know nothing than two know what ain't so." (Dürüstçe inanıyorum ki, hiçbir şey bilmemek, öyle olmayan bir şeyi [doğru] bilmekten daha iyidir.)

Kulaktan kulağa evrilerek bugünkü biçimini almış olabilir. Zamanla türetilmiş versiyonlar Mark Twain ve diğer ünlülere yakıştırılmış. Örneğin, 2006 yapımı An Inconvenient Truth (Uygunsuz Gerçeği) belgeselinde de Al Gore da bu sözü Twain'e atfederek kullanmış.

Görüldüğü gibi uyduruklar yalnızca sosyal ağlar aracılığıyla yayılmıyor.

Tam da sözün özü gibi...

Bu blogdaki popüler yayınlar

Sümbülzade Vehbi'nin Sahte Şiiri

-
Sümbülzade Vehbi, 18.yüzyılda yaşamış bir şahsiyet. Tevatür odur ki bir gün padişahın huzuruna çağırılır. Hiç işi gücü olmayan, durduk yere kaşıntısı tutan padişah kendisine "bana öyle bir şiir yaz ki bir mısrasını okuyunca içimden seni öldürmek, bir sonrakini okuyunca ise ödüllendirmek gelsin" der. İşte bu buyruğun ardından, tamamını yayımlamakta hicap duyup, bir beyitiyle yetindiğim şiir ortaya çıkar. " Azm-u hamam edelim, sürtüştürem ben sana, Kese ile sabunu, rahat etsin cism-u can. " Bahsi geçen şiir, muhtemelen 20. yüzyıl eseridir. Hemen hemen her namlı müteveffa şairin mezarında fır dönmesine sebep olabilecek böylesi "fake" şiirler mevcuttur. Örneğin; Neyzen Tevfik'e mal'edilen "Ne Ararsın Tanrı ile Aramda" gibi. Söz konusu şahsiyetin III.Selim'e sunduğu bir dîvan vardır. Fakat bu divanın, internet sitelerinde dolaşan ve pornografik öğeler taşıyan şiiri kapsadığına dair elimizde hiçbir delil yoktur. Üstelik edebiyat merak...
Read more »

Dire Straits - Brothers In Arms (çeviri)

-
Resim
Silah Arkadaşlarım Sis bürülü dağlar Şimdilik benim evim Fakat benim evim ovadır Ve hep öyle olacak Bir gün döneceksin Vadine ve çiftliğine Ve bir daha yanmayacaksın Silah arkadaşı olmak için Ateşin vaftiziydi Yıkıntıların içinde Savaşın öfkesi yükseldi Acılarınıza tanıklık ettim ve canımı çok kötü yaktılar Korku içinde ve alarm çaldığında Terk etmediniz beni Silah arkadaşlarım Bir sürü farklı dünya var Bir sürü farklı güneş ve tanecik dünyamız var Ama bambaşka birinde yaşadık Şimdi güneş siktirip gidiyor ve ay yükseliyor Elveda dememe izin verin Her erkek ölmek zorunda Ama yıldızlarda yazılıdır ve avuçlarınızın her satırında Biz savaşan ahmaklarız Silah arkadaşlarımızla Çeviri : Çağlar Simsoy
Read more »

Şahnâme’den Rapunzel’e Uzanan Bin Yıllık Saç

-
Resim
Rapunzel dendiği zaman gözümüzün önüne, upuzun saçlarını kuleden aşağıya sarkıtmış bir genç bir kız imgesi gelir. Ben de bu yazımda o saçların peşine düştüm ve o saçların Rapunzel’den çok daha yaşlı olduğunu gördüm. Önce masalı hatırlayalım: Başta, uzun süre çocuk hasreti çektikten sonra muratlarına ermek üzere olan karı-kocaya rastlarız. Rapunzel’e hamile olan kadın, bir gün evinin penceresinden, komşu bahçedeki marullara 1 aşerer. Bir cadı 2 tarafından yetiştirilmiş olan marullar cezbedicidir. Koca çaresiz, gizlice bahçeye girer ve birkaç marul toplayıp karısına getirir. Tadını alınca marullara karşı isteği daha da artan kadın, talebini yineler. Adamcağız aynı girişimde bulunurken bu kez cadı tarafından yakalanır. Cadı, adamın canını bağışlamak ve istediği kadar marul almasına izin vermek karşılığında bir anlaşma önerir: Doğacak çocuk, kız veya erkek, kendisine verilecektir. Can derdine düşen adam, teklifi kabul etmek zorunda kalır. Rapunzel doğar, güzeller güzeli bir çocuk olur...
Read more »